Czy warto montować fotowoltaikę do pompy ciepła? Koszty eksploatacji budynku z pompą ciepła i fotowoltaiką

Czy warto montować fotowoltaikę do pompy ciepła? Koszty eksploatacji budynku z pompą ciepła i fotowoltaiką

W tym artykule omówione zostaną dwa istotne aspekty dotyczące połączenia fotowoltaiki i pompy ciepła. Pierwszym z nich jest opłacalność montażu instalacji fotowoltaicznej w kontekście nowych zasad rozliczeń, a drugim – roczne koszty utrzymania pompy ciepła w domu z fotowoltaiką. Aby zobrazować rzeczywiste dane, analiza zostanie przeprowadzona na podstawie konkretnej realizacji, która funkcjonuje od półtora roku. W jej ramach zostaną przedstawione rzeczywiste rachunki za energię elektryczną za pierwsze półrocze 2024 roku. Rozliczenie odbywa się w taryfie G12W, w której cena energii jest niższa w godzinach nocnych oraz w weekendy, a wyższa w ciągu dnia. W styczniu i lutym obowiązywało jeszcze zamrożenie cen prądu, jednak w obliczeniach pominięte zostaną te wartości, ponieważ obecnie system rozliczeń wygląda już inaczej. 

Przeczytaj także:

• Jakie są zabezpieczenia prądowe w obwodzie zasilania pompy ciepła?
• Jak działa ładowanie samochodu elektrycznego z fotowoltaiki?
• Jak działa powietrzna pompa ciepła przy niskich temperaturach?

Charakterystyka taryfy na prąd G12w

W taryfie dziennej, obowiązującej od poniedziałku do piątku w ciągu dnia, cena za 1 kWh wynosiła 1,43 zł. W taryfie nocnej, obejmującej również cały dzień w soboty i niedziele, stawka wynosiła 92 grosze za 1 kWh. W dołączonym do artykułu filmie wyświetlone zostało podsumowanie kosztów z rachunku, które pozwala lepiej zrozumieć, skąd wynikają konkretne wartości za energię. Aby uprościć całą analizę i uniknąć operowania dwiema różnymi stawkami jednocześnie, została obliczona średnia cena energii na podstawie rzeczywistego rozkładu zużycia. W tym przypadku 40% energii było wykorzystywane w ciągu dnia, a 60% w tańszej strefie drugiej. Po przeliczeniu, uśredniona cena 1 kWh dla całej doby wyniosła 1,12 zł.

Jakie były wcześniej koszty ogrzewania i energii elektrycznej bez pompy ciepła i fotowoltaiki?

Zużycie energii elektrycznej w budynku przed montażem pompy ciepła i instalacji fotowoltaicznej, gdy funkcjonował tam kocioł węglowy, wynosiło 2180 kWh rocznie. Analiza danych z pierwszego półrocza 2024 roku pokazuje, że zużycie wtedy wzrosło do 4208 kWh. Warto przy tym pamiętać, że całkowite zużycie energii w budynku należy analizować na podstawie dwóch wartości.  

Pierwsza to ilość energii zakupionej od sprzedawcy, a druga to autokonsumpcja, czyli ilość energii wytworzonej przez instalację fotowoltaiczną i zużytej na miejscu. Aby to obliczyć, wystarczy sprawdzić w aplikacji monitorującej produkcję fotowoltaiki, ile energii wyprodukowały panele i odjąć od tej wartości ilość energii oddanej do sieci.  

Ponieważ analiza opłacalności obejmuje cały rok, zużycie z pierwszego półrocza zostało przemnożone przez dwa, co daje wynik 8400 kWh rocznego poboru energii. Wartość zużycia energii przez sprzęty domowe pozostawała na poziomie zbliżonym do wcześniejszych lat i wynosiła około 2200 kWh. Oznacza to, że pompa ciepła pobrała około 6200 kWh.  Te dane zostały również zweryfikowane na liczniku energii elektrycznej, który precyzyjnie rejestruje zużycie przez pompę ciepła, co potwierdziło zgodność obliczeń. Jak w takim razie wyglądały wtedy bieżące koszty eksploatacji energii elektrycznej i ogrzewania?

Gdyby w budynku nie było pompy ciepła, roczny rachunek za energię elektryczną wynosiłby około 2200 kWh, co przy średniej cenie 1,12 zł za 1 kWh przekładałoby się na koszt 2464 zł. Do tego dochodzą opłaty stałe, wynoszące 37,67 zł miesięcznie, co w skali roku daje dodatkowe 452 zł. Łączny koszt energii elektrycznej wyniósłby więc 2916 zł rocznie.  Oprócz kosztów prądu, konieczne było również zakupienie 4 ton węgla, którego cena wynosiła 1450 zł za tonę, co daje łącznie 5800 zł rocznie. Do tego dochodziły nakłady związane z obsługą kotła, czyli magazynowanie opału, transport, czyszczenie i wynoszenie popiołu. Całkowite wydatki na energię elektryczną i ogrzewanie budynku w tradycyjnym systemie wynosiłyby łącznie 8716 zł rocznie.

Wymiana kotła na pompę ciepła i wygenerowane oszczędności

Po zamianie kotła węglowego na pompę ciepła i przy braku instalacji fotowoltaicznej, roczne zużycie energii wzrosłoby do 6200 kWh. Przy średniej cenie 1,12 zł za 1 kWh, całkowity koszt wyniósłby 6944 zł. Łącznie z kosztami energii zużywanej na sprzęty domowe (2916 zł rocznie), całkowity rachunek za prąd wynosiłby 9860 zł rocznie. W porównaniu do wcześniejszego systemu opartego na węglu, wydatki na energię wzrosłyby o 1144 zł. Jednak w tym przypadku odpada potrzeba regularnej obsługi kotła. Dodatkowo możliwe jest zmniejszenie tych kosztów poprzez montaż instalacji fotowoltaicznej.  

W analizowanym budynku zainstalowano system fotowoltaiczny o mocy 8,1 kW, który w ciągu półrocza wyprodukował 4881 kWh energii. Z tej ilości 1086 kWh zostało zużyte na bieżące potrzeby w ramach autokonsumpcji. Przeliczając to na oszczędność, daje to kwotę 1216,32 zł (1086 kWh x 1,12 zł). Pozostałe 3795 kWh zostało sprzedane do sieci po cenach obowiązujących w danym okresie, co przyniosło dodatkowy zysk w wysokości 1058,48 zł.  

Sumując oszczędności z autokonsumpcji i sprzedaży energii, przez pół roku uzyskano 2274,80 zł. W skali całego roku daje to 4549,60 zł oszczędności. Po odjęciu tej kwoty od rocznych kosztów energii (9860 zł), rzeczywisty koszt użytkowania budynku z pompą ciepła i fotowoltaiką spada do 5310,40 zł rocznie.

Wariant trzeci – pompa ciepła z fotowoltaiką

Porównując roczne koszty utrzymania budynku w różnych wariantach, można zauważyć znaczące różnice. W przypadku tradycyjnego ogrzewania węglowego, łączne wydatki na prąd i opał wynosiły 8716 zł rocznie. Po zamianie kotła węglowego na pompę ciepła koszty wzrosły do 9860 zł, głównie z powodu większego zużycia energii elektrycznej. Jednak dodanie do systemu instalacji fotowoltaicznej o mocy 8,1 kW znacząco zmniejszyło te wydatki, obniżając roczny koszt użytkowania budynku do 5310,40 zł.  

Wiele osób wątpi w opłacalność łączenia fotowoltaiki z pompą ciepła w nowym systemie rozliczeń, jednak rzeczywiste dane z tej instalacji pokazują, że mimo różnicy w cenie kupowanej i sprzedawanej energii, takie rozwiązanie wciąż pozwala na dużą redukcję kosztów. Prąd kupowany po 1,12 zł za kWh i sprzedawany średnio po 25 groszy nie przekreśla korzyści płynących z fotowoltaiki. W analizowanym przypadku obniżenie rachunków o 4550 zł rocznie sprawia, że budynek z pompą ciepła i fotowoltaiką generuje niższe koszty utrzymania niż budynek ogrzewany węglem. Co więcej, są to dane pochodzące z rzeczywistej inwestycji, a nie tylko teoretyczne wyliczenia.

Fotowoltaika i pompa ciepła. Czy warto inwestować w instalację fotowoltaiczną w takim przypadku?

Jeśli ktoś twierdzi, że fotowoltaika w połączeniu z pompą ciepła na nowych zasadach nie przynosi korzyści, warto podejść do takiej opinii z dystansem. Często wynika ona z obiegowych przekonań, które nie zostały zweryfikowane konkretnymi wyliczeniami. Fakty są jednak takie, że odpowiednio dobrany system może w znacznym stopniu zmniejszyć koszty eksploatacji budynku, a analiza rzeczywistego przypadku pokazuje, że takie rozwiązanie nadal przynosi duże oszczędności.

Osoby planujące budowę domu mogą dzięki temu połączyć wygodę użytkowania z niskimi wydatkami na ogrzewanie. Jeśli natomiast ktoś korzysta obecnie z przestarzałych systemów grzewczych, takich jak stare piece węglowe czy kotły na pellet, powinien pamiętać o możliwościach uzyskania wsparcia finansowego. Od kwietnia 2025 roku ponownie ruszy program Czyste Powietrze, który pozwoli uzyskać dofinansowanie na wymianę starego źródła ciepła na bardziej efektywne i ekologiczne. 

Dodatkowo wprowadzane regulacje prawne sukcesywnie eliminują użytkowanie bezklasowych kotłów, a w niektórych województwach już obowiązują konkretne terminy zakazu ich eksploatacji. Na przykład w województwie lubelskim od 2024 roku nie można używać pieców bezklasowych, a od 2027 roku przepisy obejmą także kotły trzeciej i czwartej klasy. Chociaż obecnie kontrole nie są jeszcze powszechne, zdarzają się przypadki, w których użytkownicy takich instalacji otrzymują wezwania do ich wymiany. 

Dlatego warto zastanowić się nad modernizacją systemu grzewczego już teraz, gdy dostępne są dotacje. W przyszłości konieczność dostosowania się do przepisów może wiązać się z większym obciążeniem finansowym, jeśli programy wsparcia przestaną funkcjonować. Podsumowując, fotowoltaika i pompa ciepła to nadal skuteczny sposób na obniżenie kosztów utrzymania budynku, a decyzja o wymianie źródła ciepła może przynieść korzyści zarówno ekonomiczne, jak i ekologiczne.